Wigeze wibona ukoresha ijambo umuntu runaka ukunda gukoresha, nyamara mbere utarigeze urikoresha?

Cyangwa ugasubiza umuntu mu buryo runaka, nyuma mugenzi wawe akakubwira ati: “Uri kuvuga nka kanaka!”

Ugatungurwa kuko wowe uba utabizi.

Hari n'igihe ushobora kuba waratangiye gukunda indirimbo, amagambo yo gusetsa, uburyo bwo gusuhuza abantu cyangwa akamenyero runaka, nyuma ukabona ko wabikuraga ku muntu mumarana igihe.

Ikirenzeho, rimwe na rimwe ushobora no gutangira kugira utuntu tumwe na tumwe tw'imyitwarire y'umuntu uri hafi yawe, utarigeze ufata umwanzuro wo kumwigana.

None se ubwonko bwacu bushobora koko gutangira “gutwara” utuntu tw'abandi tutabizi?

Ubwonko bwacu bushobora kwigana ibyo tubona kenshi

Mu 1999, abashakashatsi Tanya Chartrand na John Bargh bakoze ubushakashatsi ku kintu bise “chameleon effect”.

Igitekerezo cy'ingenzi ni uko umuntu ashobora gutangira kwigana imyitwarire y'undi muntu atabizi, cyane cyane iyo bari kumwe.

Mu bushakashatsi bwabo, abantu bakoraga imirimo bari kumwe n'abandi bantu, maze hagaragara ko bamwe batangiye kwigana utuntu tw'imyitwarire y'abo bari kumwe.

Ibi ntibisobanura ko umuntu aba yafashe umwanzuro wo kuvuga ati: “Uyu muntu ndamwigana.”

Ahubwo bishobora kuba ibintu biba buhoro buhoro, ku buryo umuntu ashobora kubimenya ari uko undi muntu abimubwiye.

Ni yo mpamvu ushobora kuba warigeze kumva umuntu akubwira ati:

“Ese kuva wabana na we watangiye kuvuga utyo?”

Wowe ugasigara wibaza uti:

“Njye se nabivugaga nte mbere?”

Iyo ijambo ry'umuntu ritangiye kuba iryawe

Tekereza inshuti yawe ifite ijambo ikunda gukoresha buri gihe.

Mubanza kuriseka kuko usanga ariryo akoresha kenshi.

Mugakomeza kuganira.

Ukomeza kuryumva.

Nyuma y'amezi cyangwa imyaka, ukisanga nawe urikoresheje.

Nta muntu wakwigishije kurikoresha.

Nta n'umunsi wigeze wicara ngo uvuge uti “uyu munsi ndatangira gukoresha iri jambo.”

Ryari ryinjiye mu mvugo yawe buhoro buhoro.

Ibi bishobora no kuba ku buryo umuntu avuga, ku muvuduko w'amagambo, uburyo asubizamo abandi cyangwa utuntu duto akora iyo ari kuganira.

Kandi igitangaje ni uko ushobora kutabibona kuko uba ubimenyereye.

Kuki bigenda cyane ku bantu twegereye?

Ntabwo ubwonko bwacu bugenda bwigana buri muntu wese duhura na we.

Niba umuntu ubonye rimwe mu muhanda afite uburyo budasanzwe bwo kuvuga, ntibivuze ko ejo uzaba ubivuga nka we.

Ariko umuntu mumarana igihe kinini aba afite amahirwe menshi yo kugira icyo asiga mu mvugo n'imyitwarire byawe.

Ni yo mpamvu ibi bishobora kugaragara cyane hagati y'inshuti magara, abantu bakundana, abo mu muryango, abo bigana cyangwa abo bakorana buri munsi.

Uko umarana igihe n'umuntu, ni ko urushaho kumenya utuntu duto tumuranga.

Kandi uko tubyumva kenshi, ni ko bishobora kuba ibisanzwe mu bwonko bwacu.

Hari igihe utangira no gukunda ibyo atangiye gukunda

Hari ikindi kintu gishimishije kurushaho.

Ntabwo kwigana bigarukira ku magambo.

Inshuti yawe ishobora kuba ikunda umuhanzi runaka.

Mubanza kumva indirimbo ze kuko ari we uzishyira iyo muri kumwe.

Nyuma ugatangira kumenya amazina y'indirimbo.

Hanyuma ukisanga nawe uzishaka wenyine.

Icyo gihe ushobora gutekereza ko wabihisemo ku giti cyawe gusa.

Kandi koko ushobora kuba warabikunze by'ukuri.

Ariko kuba warabimenyeshejwe n'umuntu uri hafi yawe bishobora kuba ari byo byabanje gufungura urugi.

Ni kimwe no ku mafunguro, filime, imikino, amagambo, imyambarire cyangwa utundi dukunda.

Iyo abantu batangiye “kumvikana” batabizi

Ubushakashatsi ku itumanaho bwagaragaje kandi ko abantu bashobora guhindura uburyo bavugamo kugira ngo barusheho guhuza n'uwo bari kuvugana.

Ibi ni byo Communication Accommodation Theory isobanura mu buryo bwagutse.

Umuntu ashobora guhindura amagambo akoresha, uburyo avuga cyangwa umuvuduko wo kuvuga bitewe n'uwo ari kumwe.

Urugero, umuntu usanzwe avuga vuba ashobora gutangira kuvuga buhoro iyo ari kumwe n'umuntu uvuga buhoro.

Cyangwa umuntu usanzwe akoresha amagambo y'icyongereza menshi ashobora gutangira gukoresha amagambo menshi y'Ikinyarwanda iyo ari kumwe n'umuntu ukunda Ikinyarwanda.

Akenshi ntabwo aba yabiteganyije.

Ariko hari ikintu gitangaje kurushaho

Iyo abantu bamaze igihe kinini bari kumwe, rimwe na rimwe biragorana kumenya uwatangije ikintu.

Umwe ashobora kuba yarazanye ijambo.

Undi akaritangira gukoresha.

Nyuma y'igihe, bombi bakaritangira gukoresha nk'aho ryahoze ari iryabo.

Ni yo mpamvu ushobora kubona inshuti ebyiri zifite amagambo cyangwa utumenyero twihariye abantu batari kumwe batajya bumva.

Ni nk'ururimi rwabo rwihariye rwubatswe buhoro buhoro.

None se ibi bivuze ko personality yawe ishobora guhinduka?

Oya, ntabwo bivuze ko uba uhindutse undi muntu.

Personality yawe ntabwo ihita isimburwa n'iy'umuntu uri hafi yawe kubera ko watangiye gukoresha ijambo rye cyangwa akamenyero ke.

Ahubwo abantu bashobora kugira utuntu duto bashyira kuri personality yabo bitewe n'aho bari, abo babana na bo n'ibyo bahura na byo.

Ushobora gukomeza kuba wowe, ariko ukagira utuntu duke watwaye ku bantu bagize uruhare mu buzima bwawe.

Ni nk'uko umuntu ashobora gutwara akantu k'umuntu runaka mu mvugo ye, akandi mu buryo bwe bwo gusetsa, akandi mu byo akunda.

Hari n'igihe umuntu akora ibinyuranye n'ibyo undi akora

Ariko ntabwo buri gihe abantu bahuza imyitwarire.

Hari n'igihe umuntu ashobora gukora ibinyuranye n'ibyo undi akora.

Iyo umuntu atumva neza undi cyangwa adashaka kumwegera, ashobora gukomeza gushimangira itandukaniro riri hagati yabo.

Mu bushakashatsi bw'itumanaho, ibi bishobora gusobanurwa binyuze mu bitekerezo bya “convergence” na “divergence”.

Convergence ni igihe umuntu agenda yegera uburyo undi avuga cyangwa yitwara.

Divergence yo ni igihe umuntu agenda ashimangira itandukaniro riri hagati ye n'undi.

Ni yo mpamvu ushobora kumva abantu bavuga ngo “iyo mubana cyane, murasa”

Iyo abantu bamaze igihe kinini bari kumwe, ntibisaba ko basa mu maso kugira ngo umuntu abone ko bahuriyeho.

Bashobora kuba bafite uburyo bumwe bwo gusetsa.

Bakagira amagambo amwe bakunda gukoresha.

Bakagira uburyo bumwe bwo gusubiza abantu.

Cyangwa bakagira utumenyero duto umuntu ubazi neza ahita abona.

Kandi rimwe na rimwe, abantu bo hanze ni bo babibona mbere yabo.

Umuntu akakubwira ati:

“Mbega ukuntu mutangiye kumera kimwe!”

Wowe n'uwo muntu mukarebana mukibaza muti:

“Ni iki twembi dukora kimwe?”

Kandi igitangaje kurusha byose...

Umuntu uri hafi yawe ashobora kuba afite utuntu twatangiye kuba akawe.

Nawe ushobora kuba ufite utuntu watwaye kuri we.

Ni ukuvuga ko atari wowe wenyine uba uhinduka.

Mwembi mushobora kuba mutangira gutwarana utuntu duto duto tutaboneka ako kanya.

Nyuma y'imyaka, ushobora gukoresha ijambo utazi n'aho warikuye.

Ugasetsa mu buryo utazi uwakwigishije.

Ukagira indirimbo ukunda utibuka uwakumenyesheje.

Cyangwa ugasubiza umuntu mu buryo runaka, hanyuma umuntu wo hanze akakubwira ati:

“Uri kuvuga nka kanaka!”

Ugasanga koko afite ukuri.

Mu yandi magambo, abantu tubana na bo ntibahora baduhindurira ubuzima mu bintu binini.

Rimwe na rimwe badusigira utuntu duto cyane: ijambo, akamenyero, uburyo bwo kuvuga, uburyo bwo gusetsa cyangwa imyitwarire.

Ikintu gitangaje ni uko ibyo bintu bishobora kwinjira mu buzima bwacu buhoro buhoro, ku buryo rimwe na rimwe tutamenya igihe byinjiye.

Kandi ahari umuntu uri hafi yawe ubu afite akantu kamwe cyangwa twinshi yatwaye kuri wowe, nawe ukaba ufite utwo watwaye kuri we… mutarabimenya.