Hari abantu barya ibiryo runaka bakamererwa neza, ariko abandi bakabirya bagatangira kwishimagura, kwitsamura cyangwa kubyimba. Hari n’abagira ibibazo iyo begereye inyamaswa, bahuye n’umukungugu cyangwa bahumetse uduce duto two mu bimera. Ibi bishobora guterwa na allergy. Ariko se ni iki kiba kiri kubera mu mubiri wabo?

Allergy ni iki?

Allergy ni igihe ubudahangarwa bw’umubiri, busanzwe burinda umuntu indwara, bwitwaye ku kintu ubundi kidateza ikibazo abantu benshi. Icyo kintu gishobora kuba ibiryo, umukungugu, urusoro rw’ibimera cyangwa umuti runaka.

Iyo umubiri w’umuntu ufite allergy uhuye n’ikintu kimutera icyo kibazo, ushobora kucyitiranya n’ikintu kimugirira nabi, ugatangira kukirwanya. Muri icyo gikorwa, urekura ibintu bya chimique nka histamine, bishobora gutuma umuntu yishimagura, yitsamura, atukura cyangwa abyimba.

Ni ibiki bikunze gutera allergy?

Ibintu bishobora kuyitera biratandukanye bitewe n’umuntu. Mu bikunze kuboneka harimo:

• Ibiryo bimwe na bimwe, nk’amata, amagi, ubunyobwa, amafi n’ibindi biribwa byo         mu nyanja.

• Umukungugu wo mu nzu n’udusimba duto tuwubamo.

• Uruyange rw’uduce two mu bimera bikwirakwizwa n’umuyaga, cyane cyane mu           gihe cy’isarura ry’imera.

• Udusatsi n’uduce duto tuva ku ruhu rw’inyamaswa.

• Kurumwa cyangwa kurigatwa n’udukoko tumwe na tumwe, nk’inzuki.

• Imiti imwe n’imwe, ishobora gutera allergy ku bantu bamwe.

Ibi ntibivuze ko buri muntu agira allergy kuri ibi byose. Ikintu gitera ikibazo ku muntu umwe gishobora kutagira ingaruka ku wundi.

Ni ibihe bimenyetso allergy ishobora gutera?

Ibimenyetso biterwa n’ikintu cyayiteye ndetse n’igice cy’umubiri cyahuye na cyo. Iyo allergy ifashe izuru, umuntu ashobora kwitsamura kenshi, kugira ururenda cyangwa izuru rifunze. Iyo ifashe amaso, ashobora kugira amaso atukura, amarira menshi no kwishimagura.

Ku ruhu, ishobora gutera uduheri, uburyaryate, gutukura cyangwa kubyimba. Ku bijyanye n’ibiryo, hari igihe umuntu agira ububabare bwo mu nda, kuruka cyangwa impiswi. Allergy ikomeye ishobora no kwibasira imyanya y’ubuhumekero n’ibindi bice by’umubiri.

Ibimenyetso bishobora gutangira mu minota mike cyangwa bikaza nyuma y’amasaha. Bityo, kuba bitagaragaye ako kanya ntibivuze ko nta allergy ihari.

Ese allergy ihwanye no kutihanganira ibiryo?

Oya, si ibintu bimwe. Allergy ifitanye isano n’uko ubudahangarwa bw’umubiri bwitabira ikintu runaka. Kutihanganira ibiryo (food intolerance) byo akenshi bijyana n’uko umubiri ugorwa no kugogora cyangwa gukoresha ibirimo.

Urugero, umuntu utihanganira lactose ashobora kugira ibyuka mu nda, kubyimba mu nda cyangwa impiswi nyuma yo kunywa amata. Ibi si kimwe na allergy y’amata, ishobora gutera igisubizo cy’ubudahangarwa bw’umubiri kandi rimwe na rimwe ikaba ikomeye.

Ni yo mpamvu ari byiza kutihutira kwemeza ko umuntu afite allergy ashingiye ku kimenyetso kimwe gusa.

Allergy ishobora gukira cyangwa kugenzurwa ite?

Uburyo bwo kuyitaho buterwa n’ubwoko bwayo n’uburemere bwayo. Kwirinda ikintu kizwi ko kiyitera ni imwe mu ntambwe z’ingenzi. Iyo umuntu agira ibimenyetso kenshi, muganga ashobora kumufasha kumenya icyabiteye, harimo no gukoresha ibizamini bya allergy igihe bikenewe.

Imiti imwe, nka antihistamines, ishobora kugabanya ibimenyetso bimwe, ariko igomba gukoreshwa hakurikijwe inama y’umuganga cyangwa umufarumasiye. Ntibyiza kwivurisha imiti utazi niba ikubereye.

Ni ryari allergy iba ishobora guteza akaga?

Hari igihe allergy ikomeye itangira mu buryo butunguranye. Iyo umuntu abyimbye iminwa, ururimi cyangwa umuhogo, agahumeka nabi, akagorwa no kumira, akagira umutwe uzungera cyane cyangwa akitura hasi, aba akeneye ubutabazi bwihutirwa. Ibi bishobora kuba ikimenyetso cya anaphylaxis, igisubizo gikomeye cya allergy gishobora gushyira ubuzima mu kaga.

Muri icyo gihe, ntugategereze ko ibimenyetso byishirira. Shaka ubutabazi bwihutirwa ako kanya. Umuntu usanzwe afite umuti wihariye yahawe na muganga wo guhangana n’igisubizo nk’iki agomba kuwukoresha nk’uko yabyigishijwe.

Allergy yerekana ko umubiri w’abantu udasubiza ibintu byose mu buryo bumwe. Ikintu gisa n’igisanzwe ku muntu umwe gishobora gutera undi ibibazo kubera uko ubudahangarwa bwe bwitwara. Kumenya ibimenyetso, gushaka icyabiteye no kwirinda ibimenyerewe ko bitera ikibazo bishobora gufasha umuntu kubaho neza, atirengagije ko hari n’igihe allergy isaba ubutabazi bwihuse.